Coeliakie een zware last?!

In de meest recente Glutenvrij, het blad van de Nederlandse Coeliakie Vereniging (NCV) las ik een artikel met als titel Glutenvrij dieet ‘zware last’. Wat blijkt: alleen patiënten met terminaal nierfalen ervaren hun behandeling zwaarder dan coeliakiepatiënten. In dit artikel denk ik na over hoe zwaar ik coeliakie ervaar en ben ik benieuwd naar jullie ervaring.

Ik schreef in 2013 het artikel Balen van coeliakie. Nu wil ik graag met jullie nadenken hoe een zware last het glutenvrije dieet voor mij en jullie is?

Het artikel uit Glutenvrij: Glutenvrij dieet ‘zware last’.

Foto 03-02-15 16 41 54Klik op het plaatje voor een grotere weergave.

Ik ben 26 jaar en heb sinds ik 1 jaar oud ben coeliakie. Ik kom uit een broodnuchtere familie. Als iets zo is, dan is het zo. We accepteren het en we zetten de schouders er met elkaar onder. Naar aanleiding van bovenstaande artikel sprak ik met mijn moeder. In bepaalde dingen kan zij bikkelhard zijn. Mijn coeliakie is nooit een big issue geweest, ik had het en het was zo, geen gezeur. Mijn moeder deed er alles aan om mij een onbezorgde jeugd te laten beleven. Ze bakte brood, cake, koekjes, sleepte overal een trommeltje glutenvrije producten mee naartoe en bracht naar kinderfeestjes mijn eigen frituurpan mee. Nu ik daar zo op terugkijk, vind ik dit prachtig. Wat een moederliefde en wat was ze sterk.

Mijn moeder en ik hadden allebei, weet ik inmiddels, ieder jaar ons instortmoment, dan jankten en brulden we het uit. We haatten coeliakie! Het zat ons tot hier en we wilden niet meer die stomme rot ziekte. De emmer zat dan helemaal vol. Maar zoals het ons betaamt: Even slikken en weer doorgaan. Nu besef ik me dat ik eigenlijk nooit heb toegelaten echt te voelen wat coeliakie met me doet. Zoals jullie weten heb ik coeliakie een paar jaar geleden een plekje kunnen en kan ik er gelukkig nu heel goed mee dealen. Maar o wat ben ik soms moe en klaar met die stomme gluten. Ik heb met mijn moeder afgesproken dat ik haar binnenkort interview. Als een stukje verwerking voor ons allebei. Bij vlagen hoor ik nu soms hoe zij mijn coeliakie beleefde, maar haar tranen zag ik nooit, we hadden het er ook vrijwel nooit over dat coeliakie lastig en vervelend was. Ze was altijd zo sterk. Ik wil wel eens weten wat het echt met haar deed en hoe ze zo sterk kon zijn terwijl ik (bedenk ik me nu achteraf) wel de behoefte had het er wat vaker over te praten hoe stom glutenvrij leven voor mij is.

Binnenkort daar meer over, want het gaat nu om mij en jullie. Hoe zwaar ervaar jij het glutenvrije dieet?

Samenvatting van het artikel
Alleen mensen met terminaal nierfalen, dus die dagelijks of een paar keer per week nierdialyse moeten ondergaan, ervaren hun behandeling zwaarder dan de behandeling die coeliakiepatiënten moeten ondergaan: het glutenvrije dieet. Coeliakie scoort hoger dan PDS, diabetes en congestief hartfalen.

Van invloed op de wijze waarop de coeliakiepatiënten de zwaarte van de behandeling beoordeelden, waren:

  1. problemen om het dieet vol te houden
  2. recente verergering van de symptomen
  3. de tijd die moet worden besteed aan het inkopen en bereiden van glutenvrije maaltijden
  4. problemen met het eten buiten de deur
  5. zorgen over prijs van glutenvrije voedingsmiddelen
  6. lage schoolopleiding en recente ziekenhuisopnamen

Een laag inkomen, werkloosheid en recente toename van de symptomen en last van het strikt volgen van het dieet hebben een negatieve invloed op de testpersonen. Toch achten de coeliakiepatiënten de behandeling van groot belang. Alleen de patiënten met nierfalen hechten meer aan hun behandeling. En toch geven coeliakiepatiënten, ondanks de zware last, hun gezondheid een hogere score dan elke andere patiëntengroep. Ook bezoeken we maar één keer per jaar een specialist.

Mijn ervaring
Ik vind het best wel shocking te lezen dat mensen coeliakie bijna net zo ervaren als mensen die aan terminaal nierfalen lijden. Man, wat lijkt me dat erg! Iedere dag aan zo’n apparaat. Ik troost me altijd met het feit dat als ik me goed aan mijn glutenvrije dieet houd, dat ik 100% gezond ben. Ik voel me goed en kan net zo leven als een ander, op het eten na dan. Met punt 1 heb ik geen moeite, ik kan mijn dieet prima vol houden. Ik weet wat gluten met me doet en omdat ik mijn leven lang al glutenvrij eet, weet ik niet beter. Vroeger had ik hier zeker wel moeite mee. Ik denk dat hoe langer je glutenvrij eet, hoe normaler het voor je wordt. Ik zou bijvoorbeeld nooit een glutenvolle kroket eten, terwijl ik dat vroeger wel eens deed. Ook smokkel ik niet meer, het is het niet waard.

Van punt 2 heb ik gelukkig geen last. Ik heb coeliakie helemaal onder controle en weet hoe ik glutenvrij moet eten. Wel ga ik net zoals in het artikel staat ieder jaar naar de maag-darm-lever arts, gewoon voor controle. Met punt 3, 4 en 5 ben ik het helemaal eens. Het zijn allemaal problemen waarmee je krijgt te dealen als je glutenvrij eet. Even een broodje Subway (ja daar is ie weer hoor) zit er niet in. Eten laten bezorgen, vergeet het maar. Een makkelijke kant-en-klaar maaltijd, niet voor mij. Het glutenvrije dieet kost tijd. Ik grap wel eens dat ik parttime werk omdat ik coeliakie heb. Al die boodschappen her en der doen en maaltijden bakken en koken daar gaat tijd in zitten.

Na jaren brood te hebben gebakken, ben ik er mee gestopt. Ik vind brood bakken niet leuk. Ik MOEST het jarenlang anders had ik geen brood, dus de lol is er wel af. Nu koop ik mijn brood à zes euro het stuk en betaal ik voor een krentenbol een euro. Glutenvrij leven is duur. En ja je kan creatief zijn en het best goedkoop maken, maar dan kost het je heel veel tijd.

Zoals jullie weten, eet ik graag buiten de deur. Gelukkig gaat het vaak goed, maar soms ook niet. Het meest lastige is dat ik vertrouwen moet hebben in de kok van de eetgelegenheid waar ik ben. Maar altijd maar thuis eten is voor mij geen optie. Ik wil leven en genieten. Punt 6 is op mij niet van toepassing. Ik heb een HBO-opleiding afgerond. Volgens mij hoeft coeliakie niet van invloed te zijn op je opleidingsniveau. Wel kan je vertraging oplopen doordat je ziek bent (geweest).

Ik vind het strikt volgen van het glutenvrije dieet extreem belangrijk. Ik heb alleen mezelf ermee als ik gluten eet. Zolang ik glutenvrij eet, ben ik kerngezond en kan ik alles doen wat een ander ook kan. Maar o wee als ik gluten binnenkrijg, dan kan je me opvegen en blijft er niks van me over.

Conclusie
Ja! Het glutenvrije dieet is een zware last. Soms heel erg zwaar. De teleurstelling en het ziek zijn van gluten doen pijn. De wetenschap dat coeliakie nooit meer over gaat, is soms ook moeilijk en nooit even niet glutenvrij hoeven eten kan vreselijk vermoeiend zijn. Maar ik denk dat je er niets aan hebt je constant bewust te zijn dat het glutenvrije dieet een zware last is. Ik heb nou eenmaal de mentaliteit van mijn familie. En ja ik heb nog ieder jaar mijn jankmoment en dat zal denk ik de rest van mijn leven blijven, maar ik maak er het beste van en wil positief in het leven staan. Mij zal je niet horen klagen, ja misschien als ik mijn dipje heb, maar het leven kan zoveel erger. Ik wil genieten en me niet laten lijden door de negatieve dingen in mijn leven.

En dan ben ik nu benieuwd naar jullie ervaring. Laat jouw mening achter bij de comments. 

Ook leuk om te lezen

23 Comments

  1. Hallo miss glutenvrij,

    Wat heeft u een mooi bericht geschreven.
    Dit doet mij als coeliakie patiënt heel erg goed om ervanringen van andere te lezen. En ook dat het niet gemakkelijk is.

    Dit is mijn ervaring:

    Ik ben 21 jaar en sins augustus 2014 heb ik coeliakie, tenminste toen zijn ze er pas achter gekomen.
    Ik had nooit ergens last van, geen buikpijn of iets.
    T enigste probleem, bloed armoede al toen ik 11 jaar was. Dat is nu 10 jaar geleden. Ik heb maanden/jaren ijzertabletten genomen. Maar nog ging mijn ijzer gehalte niet omhoog.
    Na 10 jaar werd er iets anders geprobeerd.. Een ijzer boost. 3 sterke ijzertabletten en 3 keer op 1 dag bloed prikken.. Ze gingen testen of het ijzer wel werkelijk in mijn bloed opgenomen werd.. Wat als resultaat 0,0 geen verbetering in mijn bloed.
    Van de ijzertabletten werd ik wel ziek. Deze waren veel te zwaar voor mijn zwakke maag, regelmatig hiel ik deze niet binnen.

    Nadat uitkwam dat de ijzerboost niet werkte kreeg ik een maag onderzoek, waaruit bleek dat mijn darmvlokken weg waren. Coeliakie, in eerste instantie dacht ik appeltje eitje. In had het nog maar net te horen gekregen.. Thuis ging ik vanalles opzoeken, ook mijn moeder en mijn zus.. Alle 3 zaten wij met tranen in onze ogen aan tafel.
    Ik heb bijna 21 jaar alles kunnen eten wat ik wilde.
    Ik ben in augustus meteen aan het dieet begonnen, met veel steun en hulp van me ouders en zus. Zij staan bijna elke dag dingen te bakken voor mij. Zelf ben ik niet zo handig hierin, ik ga ze wel helpen zodat ik het zelf ook leer.
    We zijn nu 6 maanden verder na mijn uitslag coeliakie, ik heb bijna elke dag een instort moment.
    Ik kan het Nogsteeds geen plekje geven. Ik dacht dat ik 2015 goed kon beginnen. Ik wilde mijn dieet strikt volhouden.. Dit hield ik vol tot op 9 januari 2015 de beste vriend van mijn vriend overleed.
    Daardoor heb ik nu hulp aangevraagd iemand die me kan helpen het een plekje te geven.
    Ik hoop dat het mij gaat helpen, ook ik wil genieten van mijn leven. 1 keer in het jaar een instort moment klinkt beter dan elke dag.

    Groetjes Marilyn

  2. Ik vind het best lastig eigenlijk maar meer omdat ik 20 jaar van alles heb kunnen eten, nu ik weet dat dat niet meer kan is dat wel vervelend maar als ik kijk naar de momenten dat ik nu wel gluten binnen krijg.. het gevoel dat ik gevoelsmatig bijna dood ga van binnen is niet prettig en daardoor zou ik eigenlijk niet smokkelen. Wel grap ik wel eens over het feit dat ik binnenkort iets ga eten wat niet mag.. ik weet alleen nog niet wat want het moet wel de moeite waard zijn. Ik denk dat ik het maar gewoon niet moet doen. Het is wel lastig maar het is beter dan altijd ziek zijn.. mooi artikel!

  3. Omdat ik nog niet zo lang weet dat ik coeliakie heb heb ik ook best vaak geschreven op mijn blog over het acceptatieproces. Uiteindelijk kon ik concluderen dat ik het had geaccepteerd, maar toch had ik vorige week ineens weer een baalmoment. Maar ja, dat hoort er ook bij en langzaamaan maak ik dus toch nog stapjes vooruit om er nog wat beter mee om te gaan. Ik ben ook vrij nuchter: als je iets niet kunt veranderen, dan leer er maar gewoon mee omgaan.
    Interessant om jouw kijk hierop te lezen Harmke. En dat je een jaarlijks dipje hebt lijkt me ook niet meer dan normaal. Even balen (en evt klagen) is oké en gezond, zolang je er niet in blijft hangen. Maar jij lijkt me één van de laatste personen die in zoiets vast zou blijven zitten.
    Ik ben heel benieuwd naar het interview met je moeder :)

    • Miss Glutenvrij

      Dank je voor je leuke reactie Elize. Baalmomenten blijven erbij horen is mijn conclusie ;).

  4. Voor mij was de klik zo gemaakt. Tuurlijk soms baal ik ook wel eens. Maar ik wad zo onwijs ziek dat het het helemaal waard is. Wanneer mensen mij vragen wat ik het ergste vind aan coeiliaki is het antwoord ook altijd dat ik zo lang mijn eigen lichaam heb vergiftigt zonder het zdlf te weten.

  5. Mooi geschreven Harmke, ik heb 45 jaar gewoon mogen eten en heb een jaar nodig gehad om de knop om te draaien. Heb net als jij ook wel eens een dipje, maar als ik zie hoe goed het met me gaat zonder gluten, dan wil ik absoluut niet terug. Brood bakken doe ik ook niet meer;)Blijf positief!!Leuk om te lezen.
    groetjes Gerda

  6. B. Veenboer

    Ik heb sinds begin deze eeuw coeliakie. In het begin is het absoluut een zoektocht wat wel en wat niet kan. Ik werd er doodmoe van. De uitdaging was om zo smakelijk mogelijk te koken en dat is mij gelukt, veel experimenteren, veel mislukkingen en veel heel veel proeven. Inmiddels heb ik mijn weg gevonden en kost het mij minder moeite. Het enige waar ik tegenaan loop is het ziekenhuis. Daar hebben ze niet begrepen dat glutenvrij niet smaak en vitamine vrij moet zijn. Mijn man kwam 3 keer per dag mijn maaltijden brengen.
    Ik heb ervaren dat er veel voorlichting nodig is, en dat doe ik, wat mij wel eens het gevoel geeft dat ik op een kruistocht ben. De ziekte is lastig, je bent een hoop geld kwijt allemaal waar, maar het geeft mij uitdagingen die ik aan ga.

    • Miss Glutenvrij

      Dat gevoel van een kruistocht herken ik. Altijd maar weer hetzelfde uitleggen en tegen hetzelfde aanlopen. Balen dat het ziekenhuis glutenvrij niet begrijpt, daar zou je het toch juist van denken. Gelukkig hoor ik steeds vaker: ‘oh heb je een glutenallergie’, ja dat ken ik wel. En dat prijst me gelukkig.

  7. Leuk stukje, ik ben ook benieuwd naar het interview met je moeder. Ik ben zelf moeder van twee glutenvrije meiden (nu 14 en 16 jaar). De oudste is al 12 jaar glutenvrij, de middelste pas 3 jaar. Ik herken wel veel. Stond ook elke woensdag en vrijdagmiddag met een trommeltje brood en koekjes op het schoolplein voor het geval ze bij een vriendinnetje wilde spelen. Belde eindeloos met moeders over feestjes, pannenkoeken, taartversieren. Was elk jaar weer heel verdrietig tijdens het kerstdiner waar ze echt NIETS van mocht hebben. Stond voor dag en dauw op om warme broodjes te kunnen brengen naar het paasontbijt op school. Wij zijn inmiddels professionele pick- nickers, slepen voor een dagje uit meer zooi mee dan voor een weekend kamperen. Het is een sport geworden om alles na te maken (donuts, gevulde pasta). Ik reed het hele land af om pannenkoeken te brengen naar schoolkamp, zwaaide haar met kramp in mijn kaken uit voor een zomerkamp van 10 dagen en staarde afgelopen herfst vertwijfeld naar haar berichtje uit Zuid Afrika dat er geen eten voor haar was. Nu worden ze groter en moet ik vooral leren om dat los te laten. Ben heel benieuwd hoe jouw moeder dat ervaren heeft.

    • Miss Glutenvrij

      Wat leuk om een reactie te lezen van een andere mama. Ik herken veel van mijn mama in je. Ik ben ook heel benieuwd naar haar verhaal. Als ik mijn dieet even niet zie zitten of er (weer) niks voor me te eten is, bel ik altijd haar. Zij geeft me dan de moed en kracht een oplossing te vinden. Mama’s van glutenvrije kinderen doen nog eens extra hun best. Respect!

  8. Iets meer dan een jaar weet ik nu dat ik coeliakie heb, maar ik heb dit eigenlijk nooit als ´zware last´ gezien. Vanaf het begin heb ik dit als een uitdaging gezien, nu was ik wel al bekend met ´anders´ eten omdat ik al mijn hele leven een lactose allergie heb. En in het begin was het natuurlijk een grote puzzel wat nou wel en niet kon, maar ondertussen weet ik precies hoe ik snel etiketten kan lezen en eigenlijk zie ik het helemaal niet als last. Dit komt natuurlijk ook omdat ik merk wat het met mijn lichaam gedaan heeft nu ik geen gluten meer eet, ik weet en merk waarvoor ik de gluten heb laten liggen.
    Behalve de twee keer toen het mis is gegaan, toen zag ik het op dat moment wel als last(ig). Maar gelukkig is dit me ‘maar’ twee keer overkomen!

  9. Ik ervaar het maar heel soms als last. Enkel een paar keer paar jaar als ik lekker onbezorgd uit eten wil of overal in de wereld op vakantie wil zonder na te denken over het eten. Maar als ik bedenk hoe ik was op het moment dat ik zo ziek was; men dacht dat ik reuma had, ik niet meer kon schrijven van de pijn in mijn handen, ik niet kon werken, ik altijd moe was en pijn had, ect… Dan weet ik dat op mijn eten letten zo’n kleine opoffering is. Nu ben ik gezond en heb ik een fijn leven zonder medicijnen. Er is toch nog genoeg lekkers te eten waar het niet in zit?

  10. Ik had dit artikel ook gelezen en vond het erg heftig. We weten sinds 10 maanden dat onze dochter van 3 coeliakie heeft. Gelukkig gaat het nu heel goed met haar, en het dieet is makkelijk toe te passen. Maar ik besef me (mede dankzij deze artikelen) dat dit pas het begin is, ze heeft nog haar hele leventje voor zich.

  11. Persoonlijk kan ik me bij deze uitkomst niets voorstellen. Ik heb ruim 48 jaar alles gegeten en ja, dan is het best even schakelen als je ineens glutenvrij moet eten. Maar om het nu als een hele zware laat te zien? Ja het is lastig, duur en soms ongemakkelijk. Maar ik weet toch echt een hele berg ziektes waar ik voor geen prijs me zou willen ruilen.
    Ik ben er van overtuigd dat onze ziekte in de loop van de tijd ook alleen maar makkelijker zal worden. Er is nog zoveel ontwikkeling gaande in de glutenvrije wereld, en als we ons allemaal inzetten om de markt te bewerken ben ik er van overtuigd dat we niet alleen betere producten krijgen maar ook lagere prijzen.

    • Miss Glutenvrij

      Dat ben ik helemaal met je eens Gerry. Het is niet te vergelijk met 20 of zelfs 5 jaar geleden. Mijn glutenvrije leven is alleen maar leuker en makkelijker geworden. Hopelijk kijken we over 10 jaar gelukkig terug en is glutenvrij de normaalste zaak van de wereld.

  12. Even een dingetje: ze bedoelen in het artikel niet dat coeliakie invloed heeft op je opleiding, maar dat lager opgeleide mensen vaker moeite hebben met het volgen van het glutenvrije dieet ivm de complexiteit van het dieet. Ik heb het originele artikel nog even gelezen omdat ik het artikel in de Glutenvrij nogal vaag geïnterpreteerd vond. Wel interessant om te lezen!

    • Miss Glutenvrij

      Dank je wel voor je opmerking. Ik vond het al zo raar, nu begrijp ik het waarom zij moeite hebben met glutenvrij leven. Het is voor heb lastiger omdat het vrij complex kan zijn.

  13. Ik had een heel verhaal getypt, maar blijkbaar is mijn reactie niet doorgekomen. Dus nogmaals :) In het artikel bedoelen ze niet dat coeliakie invloed heeft op je opleidingsniveau, maar dat het glutenvrije dieet voor mensen met een lagere opleiding moeilijker te beheren is ivm de complexiteit van het dieet. Wel een interessant onderzoek, alleen denk ik dat coeliakie niet zozeer te vergelijken is met terminale nierfalen..

    • Miss Glutenvrij

      Hij stond er wel hoor! Moest ‘m even goedkeuren omdat dit je eerste reactie is. Is tegen spam. Dank je wel voor het uitzoeken :).

  14. Hoi,
    Mooi stukje!
    Ik heb ook een hekel (gekregen) aan glutenvrij brood bakken, omdat het eigenlijk nooit goed lukte! Gelukkig is er nu steeds meer, lekker, brood te koop. Maar ik besef wel heel goed dat ik dankbaar moet zijn dat ik het kan betalen. Want als je er niet of nauwelijks de financiën voor heb, zal het toch heel moeilijk kunnen zijn!
    Ook ik heb mijn dip-momentjes…want ook ik ga graag uit eten en baal er soms van dat ik het weer moet uitleggen. En het blijft lastig om blindelings te vertrouwen op de “keuken”. Want het gaat echt niet altijd goed! En wat ik ook heel frustrerend vind, is dat sommige hotels zo weinig moeite voor mensen met glutenvrij dieet doen. Als je van te voren al aangeeft dat je glutenvrij eet en ze verdiepen zich er meer in, zou het beter geregeld kunnen zijn. Ook daar is nog veel werk aan de winkel, naar mijn idee.
    Dus, wie gaat daar wat mee doen? ;)

    Dank je wel Harmke, voor je info, je website met tips en recepten! Ik maak er regelmatig gebruik van!
    Ga zo door!

    Gr. Els

  15. Stel dat jij de vragen uit het onderzoek voorgelegd krijgt, of je het dieet heel makkelijk vindt (dat is een score van 0) of heel moeilijk (dat is een score van 100), welk getal zou je dan invullen?

    De gemiddelde coeliakiepatient is helemaal niet zo somber, want er komt gemiddeld 45 uit de bus. Dus de meeste coeliakiepatiënten vinden het dieet niet makkelijk en niet moeilijk en neigen zelfs naar ‘een beetje makkelijk’. Het komt goed uit dat coeliakiepatienten nog best positief zijn over hun dieet, want ook in de toekomst, als er nieuwe medicijnen beschikbaar komen voor deze groep, zal het glutenvrije dieet nog steeds de hoeksteen van de behandeling blijven. En dat is wat de onderzoekers doen, ze vergelijken verschillende soorten behandelingen, pillen, injecties, een glutenvrij dieet, een nierdialyse,etc. Dat glutenvrij eten moeilijker is dan het slikken van pillen kun je zonder dit onderzoek ook wel bedenken. En dat het in de buurt komt van een nierdialyse geeft aan dat het toch wel ingrijpend is om glutenvrij te leven. Over het algemeen realiseren maagdarmleverartsen – de lezers van dit artikel – zich dat goed. En de auteurs zijn natuurlijk vooral heel benieuwd naar de zwaarte van het dieet, omdat ze verbonden zijn aan diverse farmaceutische bedrijven die nieuwe medicijnen ontwikkelen voor coeliakiepatienten (die zij als maagdarmleverarts op hun spreekuut krijgen).

    Dus: coeliakiepatienten ervaren hun dieet gelukkig niet als een zware last, al zijn er groepen die het moeilijker hebben. En over hun gezondheid (en het effect van de behandeling) zijn coeliakiepatienten doorgaans ook heel positief. Gelukkig maar!

  16. Moeder van 2 dochters met coeliakie. Ze waren 6 en 9 jaar toen de diagnose werd gesteld, zijn nu 16 en ik zit in de fase van loalaten, wat niet altijd meevalt.. Ze moeten hun eigen keuzes maken en zelfstandig leren omgaan met hun dieet.Ben in hun jeugd altijd actief, creatief omgegaan met hun dieet, zodat ze veilig met allerlei activteiten mee konden doen. Zoals een allergiewerkgroep op school starten, zodat alle kinderen op de basisschool veilig konden mee eten tijdens feestmomenten , pasen, Sint, Kerst etc. Ook 1van de redenen om een glutenvrij Sinterklaasfeest met de coeiliakievereniging te organiseren. Fantastisch om al die blije kinderen te zien die alles mochten eten. Vreselijk als kinderen niet meekunnen eten en buiten de groep vallen, alhoewel ik merk dat mijn dochters hier soms anders tegen aan kijken en voor de gezelligheid naar BBQ gaan en niet in 1e instantie het eten. Ik ervaar het dieet niet als zwaar, wel buitenshuis afhankelijk van mijn gemoedtoestand als lastig. Een sociale beperking, altijd rekening houden met, voorlichten, vertrouwen op en dan komt het nog regelmatig voor
    dat het fout gaat. Des te leuker als attente mensen hun best hebben gedaan. Die kunnen uit spontane hoeken komen.

  17. Gea Leutscher

    Als ik dit zo hoor zou ik t allemaal heel erg zwaar moeten hebben. Ik ben nu ruim 35 jaar bezig met een diagnose krijgen, is rot op heden dus biet gelukt…. Ik ben een paar maanden geleden begonnen met glutenvrij eten wat me eigenlijk niet zoveel problemen oplevert. Ik hou niet zo van brood dus dat mis ik echt niet, verder maak ik zelf granola en eet dat met yoghurt en fruit, ik eet veel groente en vlees. Uit eten doe ik niet en feestjes enzo ga ik niet heen omdat ik daar te moe voor ben. Ik ben 6,5 jr geleden volledig afgekeurd en heb de tijd om dingen apart voor mezelf te maken. Ik ben wel blij met je recepten want daar haal ik veel inspiratie uit.

Geef een reactie