Hoe geef je coeliakie een plekje en zet je die psychische knop om?

Hoe geef je coeliakie een plekje en zet je die psychische knop om? Hulpverleners Magriet, Lisanne en Ilona geven vanuit hun beroepsachtergronden: psychiatrie, diëtetiek/gezondheidswetenschapper en psychologie antwoord op deze vraag. 

Afgelopen week poste ik een artikel waarin ik vertelde hoe ik coeliakie heb geaccepteerd. Daarin vertelde ik ook dat ik drie hulpverleners bereid heb gevonden mij te helpen met het schrijven van artikelen over hoe om te gaan met coeliakie.

In dit artikel geven zij antwoord op de stelling: Hoe geef ik coeliakie een plekje en zet ik die psychische knop om?

De diagnose coeliakie houdt in dat je glutenvrij moet gaan eten. Alleen dan kan je weer gezond worden. Dit is makkelijker gezegd dan gedaan, want dit vraagt een enorme verandering. Glutenvrij ben je voor het leven en van een kruimel kan je al ziek worden. Alles en iedereen zal dus rekening met je moeten houden. Thuis, maar ook buiten de deur met uit eten gaan en met sociale gebeurtenissen, want ook dan wordt er áltijd gegeten. Hieronder aan het woord hulpverleners Magriet, Lisanne en Ilona, zij vertellen hoe je coeliakie een plekje kunt geven en die psychische knop om kunt zetten

magriet (500x500)
Magriet (mijn zusje en werkzaam in de psychiatrie)
Voor iedereen is het proces anders hoe ze iets een plekje geven in hun leven of leren te accepteren. Zodra je iets hoort dat gevolgen heeft voor jouw leven, kijkend naar lichamelijke en psychische aandoeningen, ga je rouwen. Iedereen gaat anders om met verlies en met een rouwfase. Het voelt alsof je iets kwijt ben waar je geen grip op heb en je overgeleverd bent aan iets onbekends.

De een kan steun vinden in lotgenoten, bijvoorbeeld een praatgroep, diëtist opzoeken, internet etc. Een ander zal eerst veel verlies ervaren en zich machteloos, alleen en onwetend voelen. Voor jezelf is het belangrijk dat je gaat uitzoeken hoe jij met dit verlies om kunt leren gaan. Praat anders eens met een psycholoog hierover. Er zijn handige tips en tools die je kant inzetten om je knop proberen om te zetten. Kijkend naar het 5 G-schema, wat mensen kan helpen te relativeren en hun knop te kunnen omzetten. (Het helpt niet bij iedereen maar kan het proberen waard zijn)

5 G -schema
Gebeurtenis  Gedachten  Gevoelens  Gedrag  Gevolgen

Het G-schema is een hulpmiddel dat gebruikt kan worden om erachter te komen welke (onbewuste of automatische) gedachten ertoe leiden dat een bepaalde gebeurtenis bepaalde gevoelens bij je oproept. Deze gevoelens leiden tot bepaald gedrag wat weer leidt tot bepaalde gevolgen. Via Google vind je meer info hierover.

Wees ook open naar je vrienden, familie en kennissen dat je moeite heb met coeliakie. Zij kunnen hier ook begrip voor tonen, voor hen is het ook een hele omslag. Vergeet niet dat je niet alleen hierin staat en dat meer mensen het moeilijk zullen hebben om je diagnose te begrijpen en te accepteren. Een hoop frustratie komt voort uit onwetendheid. (Lees jezelf goed in en wees voor jezelf een steun door precies te weten hoe en wat, zodat je je andere steunbronnen ook kan inschakelen.)

Lisanne-88 (333x500)
Lisanne (diëtiste en gezondheidswetenschapper in spé)
Haar site: www.voedingsadviesbrabant.com
Als je hebt gehoord dat je coeliakie hebt, dan kan dat best even wennen (of zelfs schrikken!) zijn. Niet alleen je voedingspatroon verandert, maar je hele leven staat op zijn kop. Even spontaan een broodje buiten de deur eten kan een hele uitdaging zijn. Je moet opeens nadenken over zaken als kruisbesmetting en glutenstapeling en nog een hele hoop andere dingen leren waar je misschien nog nooit van had gehoord. Daarnaast ga je opeens anders eten en kan het best een zoektocht zijn naar wat je lekker en niet lekker vindt. Het is heel normaal dat dit in het begin nogal overweldigend is en dat je door de bomen even het bos niet meer ziet.

Maar hoe geef je het hebben van coeliakie nou een plekje? Het feit blijft natuurlijk dat je coeliakie hebt en glutenvrij moet eten en dat je oude glutenvolle leventje opeens “weg” is. Sommige mensen vinden misschien dat je gelijk weer door moet met het leven, maar je mag hier best even bij stil staan om dit verdriet een plekje te geven. De een kan dit zelf en de ander heeft hier wat hulp bij nodig. Jouw maag-darm-leverarts of huisarts kan je eventueel doorsturen naar een coach of psycholoog als je hier behoefte aan hebt. En dat is helemaal niet gek of raar, want hey, het is nogal wat om je hele leven om te gooien! Je bent immers al jaren gewend geweest om iets op een bepaalde manier te doen en nu moet je opeens leren om dit anders te doen.

Ook als je al langer coeliakie hebt, kan het frustrerend zijn dat jij je “anders” voelt dan de rest. En dat is niet het enige, op het sociale gebied heeft het ook nogal wat gevolgen. Je zult regelmatig eten moeten afslaan omdat er gluten inzit, op verjaardagen kun je niet zomaar een toastje pakken en die geur van de glutenvolle bittergarnituur op een vrijdagmiddagborrel: ja die ruik jij ook gewoon! Dit kan een hoop frustraties met zich meebrengen. Daarnaast is er natuurlijk een soort verlangen om gewoon, normaal te kunnen zijn en dit wel te kunnen eten. In situaties die voor anderen heel normaal zijn, kun jij je opeens gestrest voelen omdat bijvoorbeeld iemand anders voor jouw eten zorgt (heeft diegene niet eerst met zijn handen aan zijn glutenvolle boterham gezeten? is de oven wel schoon?).De onwetendheid van anderen kan ook een last zijn (één hapje kan heus geen kwaad…) en jou boos maken.

Kortom: een hele hoop gevoelens kunnen boven water komen als je glutenvrij moet gaan eten. Geef je gevoelens de ruimte; huil als je je verdrietig voelt, spreek het uit als je het vervelend vind dat iemand een opmerking maakt over coeliakie of jouw dieet en doe een dansje als je een nieuw glutenvrij product of recept hebt gevonden wat je lekker vindt. 

Natuurlijk is het goed om naast het verdriet en de frustraties ook stil te staan bij de positieve kant van coeliakie. Je hebt een ziekte die te controleren is met een dieet en in principe hoef je geen medicijnen (met allerlei bijwerkingen) te slikken om de ziekte onder controle te houden. Veel mensen met coeliakie voelen zich een stuk beter en gezonder door zich goed aan het dieet te houden. Het glutenvrije leven is ingrijpend, maar je kunt over het algemeen doen wat je wilt (al heeft dit misschien vanaf nu wat meer voorbereiding nodig).

Daarnaast is al jouw favoriete glutenvolle eten te vervangen door glutenvrije varianten. Ook zijn er veel producten van nature glutenvrij, kijk maar eens rond in de winkel. Een extra rondje kan je toch net een lekker glutenvrij product opleveren dat verstopt stond tussen de rest van de producten. En wees creatief! Ga lekker de keuken in of volg een kookworkshop bij de instructrices van de Nederlandse Coeliakie Vereniging. Heb je moeite met gezond glutenvrij eten? Ga dan naar een van de diëtisten die zijn aangesloten bij de Nederlandse Coeliakie Vereniging. Wij hebben een speciale scholing gevolgd over het glutenvrije dieet en krijgen regelmatig workshops om jou te helpen. En dan heb ik het niet alleen over het voedings-technische deel, maar juist ook hoe je omgaat met de sociale veranderingen en het wennen aan het glutenvrije dieet.

IMG-20160505-WA0054 (500x333)
Ilona (recent geslaagd voor haar master Psychologie)
Geconfronteerd worden met een ziekte die veel aanpassing van je huidige dagelijkse leven vereist, is niet gemakkelijk. Dit kan ervaren worden als een verlieservaring, waarbij je een soort verwerkingsproces moet ondergaan voordat je het een plekje kunt geven. Zeker als de nadruk erg ligt op wat je niet meer kan en mag, of het gevoel hebt hierbij te weinig ondersteuning te krijgen.

Ondanks alle aanpassingen in je dagelijks leven is het ook belangrijk om er gevoelsmatig bij stil te staan. We zijn al snel geneigd om moeilijke, lastige en stressvolle situaties aan te pakken d.m.v. te handelen. Soms is dit noodzakelijk en het is zeker niet verkeerd, maar we zijn nu eenmaal mensen met gevoel. Om het een plekje te geven denk ik dat het belangrijk is om hier eens meer bij stil te staan. Wat vind ik ervan dat ik dit heb? Wat doet dit met mij? Soms kan het helpen gewoon op te schrijven wat er in je op komt of door er met iemand over te praten.

Het kan ook helpen om het te koppelen aan een emotie. Maar dit is niet altijd gemakkelijk omdat we vaak een mix van emoties voelen en ze niet goed kunnen plaatsen. Je kunt ook beginnen met kijken waar je het in je lichaam voelt. Het is lastig om te zeggen wat de beste aanpak is, dat kan heel persoonlijk zijn. Probeer uit wat bij jou past, maar probeer iets wel een kans te geven. Alles wat nieuw is, voelt raar en onwennig maar door iets vaker te doen wen je eraan en zul je meer de positieve kant ervaren.

Het belangrijkste is dat je dus stil gaat staan bij wat jij vindt, voelt e.d. Je hoeft er niet per se iets aan te veranderen, want je mag het best rot en oneerlijk vinden bijvoorbeeld. Juist door erbij stil te staan, je ervan bewust te zijn kan het langzaamaan een plekje krijgen. Wat mij enorm helpt is Yoga. Je leert hier meer stil te staan in het nu, te ontstressen en ontspannen. Maar ook dit is voor iedereen anders, de een gaat graag een rondje rennen, wandelen, tekenen of een potje huilen. Alles kan maar door er zelf meer over na te denken en kijken wat je voelt kan het langzaamaan gaan voelen alsof het bij jou hoort en het dus een plekje kan geven.

Dank je wel dames voor het beantwoorden van de stelling. Jullie geven fijne tips en handvatten om mee aan de slag te gaan. Ik hoop dat mensen hier wat aan hebben en met hun gevoel aan de slag kunnen om zo om te leren gaan met coeliakie.

Volgende keer een nieuwe stelling.

Ook leuk om te lezen

5 Comments

  1. Het probleem omtrent mijn coeliakie waar ik nu nog wel mee zit is dat ik mezelf compenseer voor de dingen waar ik eerder niet aan mee kon eten.

    Haalt mijn vriend hamburgers bij de Mac waar geen glutenvrije zijn. De eerstvolgende x dat ik langs de glutenvrije Mac rij haal ik voor mezelf een glutenvrije hamburger ook al heb ik geen trek. Eet mijn zusjes koekjes, dan eet ik chips. Hebben mijn collega’s lekkere hapjes, ik maak ze na in glutenvrije variant voor mezelf.

    Overgewicht komt wel veel voor in mijn familie dus eigenlijk zou ik wel gezonder willen eten. Mijn bmi is gelukkig nog goed maar ben wel 7 kilo aangekomen in het afgelopen half jaar door stresseten en ik moest stoppen met werken door Chronisch vermoeidheidssyndroom.

    • AnneMarie

      Heel herkenbaar! Wordt er op het werk getracteerd dan kan ik nooit meedoen. En dat ‘geeft’ niets, of toch? Het weekend erna wil ik graag (moet ik) een glutenvrije appeltaart bakken. Die had ik nog ‘te goed’. Dat wordt overigens wel minder op den duur. Gelukkig maar.
      Sterkte!

  2. Gisteren na een begrafenis uitgenodigd voor de koffietafel. Ik wist vantevoren niet waar die werd gehouden, wilde de familie van de overledene ook niet lastigvallen, dus kon niet vragen of er ook glutenvrije broodjes en vlaai zou zijn. Ik had dus maar een reepje meegenomen. Als dan iedereen zit te smullen van lekkere belegde broodjes en heerlijke fruitvlaai en jij zit dan te knabbelen op een reepje ….. tja dan heb ook ik het na ruim acht jaar glutenvrij eten even moeilijk …

    • AnneMarie

      Laten we met z’n allen zoveel mogelijk overal om glutenvrij vragen! Dan wordt het vanzelf gewoner voor restaurants en catering om er rekening mee te houden zonder dat je het tevoren aanvraagt of aankondigt. Laatst mocht ik mee naar een bedrijfsvolleybaltoernooi met bbq. Dat wordt niets zo’n bbq dus ik had thuis al gegeten. Bleek dat ze ook zonder aankondiging een glutenvrije fricandel hadden en ook wisten dat mijn patatjes in apart vet gefrituurd moesten worden. Blij mee!
      Ik heb er alle vertrouwen in dat we er samen veel bekendheid aan geven en dat het dan al gemakkelijker voor ons wordt!

  3. Pingback: Kwetsbaar voelen door coeliakie - MissGlutenvrij.nl

Geef een reactie